Zarzut przedawnienia jeszcze skuteczniejszy

Przedawnienie roszczenia to jeden z efektywniejszych zarzutów podnoszonych w sprawach z powództwa Niestandaryzowanych Sekurytyzacyjnych Funduszy Inwestycyjnych Zamkniętych. Dla skuteczności podnoszonego przez pozwanego zarzutu wiele zależało od okoliczności sprawy w tym szybkości działania banku, który wystawiał bankowy tytuł egzekucyjny, wszczynał postępowanie egzekucyjne, po czym w przypadku bezskuteczności egzekucji dokonywał cesji wierzytelności na rzecz firm windykacyjnych wspomnianych wyżej.

W sytuacji podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia przez pozwanego sądy dokładnie badały losy bankowego tytułu egzekucyjnego. Jeżeli firmy windykacyjne mieściły się w okresie trzech lat liczonych od momentu prawomocnego umorzenia postępowania egzekucyjnego do momentu wniesienia powództwa po cesji wierzytelności — miały spore szanse na uzyskanie wyroku zasądzającego roszczenia.

Jednakże przełomową zmianę przyniosła uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt: III CZP 29/16, w której Sąd stwierdził, że:

Nabywca wierzytelności niebędący bankiem nie może powoływać się na przerwę biegu przedawnienia spowodowaną wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.)

Bankowe tytuły egzekucyjne stanowiły szczególny rodzaj tytułu egzekucyjnego, który mogły wystawiać tylko banki na podstawie przepisów ustawy prawo bankowe. Specyfika tego tytułu polegała na tym, iż bank na podstawie wyciągu z ksiąg rachunkowych wystawiał bankowy tytuł egzekucyjny, w którym wskazywał osobę zobowiązaną do zapłaty należności wynikającej z danej czynności bankowej, określał wysokość zaległej należności i wnosił do sądu o nadanie bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Następnie wszczynał postępowanie egzekucyjne. Jeżeli egzekucja okazywała się bezskuteczna, postępowanie było umarzane z urzędu na podstawie art. 824 §1 pkt 3. W takiej sytuacji bieg terminu przedawnienia roszczenia banku rozpoczynał bieg na nowo w granicach, jakie wynikały z bankowego tytułu egzekucyjnego (należność główna, odsetki). Bank miał zatem możliwość w ciągu trzech lat po raz kolejny wszcząć postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi.

Jednakże banki decydowały się na inne, korzystniejsze rozwiązanie — sprzedaż wierzytelności określonej w bankowym tytule egzekucyjnym na rzecz  Niestandaryzowanych Sekurytyzacyjnych Funduszy Inwestycyjnych Zamkniętych. Nowy wierzyciel nie mógł kontynuować egzekucji na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, albowiem  zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CZP 9/04.

Uprawnienie do wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego przysługiwało jedynie bankom i tylko na ich rzecz mogła być nadana klauzula wykonalności; nadanie klauzuli na rzecz cesjonariusza niebędącego bankiem nie było dopuszczalne.

Skutkiem zacytowanej uchwały była konieczność skierowania przez nowego wierzyciela pozwu do sądu. Na tym etapie wielokrotnie pojawiał się problem, z którym musiały się mierzyć sądy rozpatrujące sprawę. Problem sprowadzał się do pytania:

Czy przerwa biegu przedawnienia spowodowana złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji przez wierzyciela będącego bankiem wywołuje skutek wobec cesjonariusza tej wierzytelności niebędącego bankiem, gdy egzekucja prowadzona na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego klauzulą wykonalności została umorzona na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c?

Zagadnienie prawne o powyższej treści zostało skierowane do Sądu Najwyższego przez Sąd Okręgowy, który rozpatrywał apelację pozwanych od wyroku Sądu Rejonowego, który zasądził należność na rzecz Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia  29 czerwca 2016 r. wskazał, iż wprawdzie nabywca wierzytelności niebędący bankiem nabywa wierzytelność tożsamą z wierzytelnością banku, jednakże nie wchodzi w sytuację prawną zbywcy wywołaną przerwą biegu przedawnienia i rozpoczęcia jego biegu od nowa. Oznacza to, iż nowy wierzyciel nabył tylko wierzytelność przeciwko konkretnemu dłużnikowi w określonej w umowie wysokości.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego przez bank wywołuje skutek w postaci przerwy biegu terminu przedawnienia roszczenia jedynie w stosunku do wierzyciela określonego w bankowym tytule egzekucyjnym, a więc banku. Nabywca wierzytelności niebędący bankiem, jako niewymieniony w treści bankowego tytułu egzekucyjnego i nadanej na niego klauzuli wykonalności,  nie może się powołać na przerwę biegu przedawnienia wywołaną wszczęciem postępowania egzekucyjnego przez pierwotnego wierzyciela będącego bankiem.