Rozwód w Polsce czy w UK?

Przesłanki rozwodu w UK

Podjęcie decyzji o rozwodzie nie jest łatwe. Szczególnie w sytuacji, gdy małżeństwo zostało zawarte w Polsce, a małżonkowie od dłuższego czasu zamieszkują w Anglii. Poniższy artykuł jest pierwszym z cyklu publikacji dotyczących rozwodu w sytuacji, gdy w grę wchodzi czynnik międzynarodowy. W poniższym tekście zostaną pokrótce omówione przesłanki rozwodu obowiązujące w prawie angielskim.

Aktem prawnym, który reguluje podstawowe aspekty związane z małżeństwem, jego ważnością, unieważnieniem oraz rozwiązaniem jest Matrimonial Causes Act z 1973 r. Należy pamiętać, iż system prawny w Wielkiej Brytanii opiera się na prawie precedensowym. Orzeczenia sądów również stanowią tutaj źródło prawa.
Wspomniana ustawa przewiduje, iż podstawą dla orzeczenia rozwodu przez Sąd jest ustalenie, iż małżeństwo bezpowrotnie rozpadło się (marriage has broken down irretrievably). Jednakże angielski Sąd nie może uznać, że małżeństwo bezpowrotnie się rozpadło, dopóki strona powodowa nie wykaże jednej z pięciu okoliczności. Są to:

  1. Dopuszczenie się cudzołóstwa (adultery) przez stronę pozwaną a strona powodowa powziąwszy o tym wiadomość, nie widzi dalszej możliwości wspólnego pożycia.
  2. Zachowanie pozwanego (behave) w taki sposób, że nie można racjonalnie oczekiwać, że strona powodowa będzie dalej żyć z pozwanym.
  3. Strona pozwana porzuciła (desert) stronę powodową co najmniej dwa lata przed wniesieniem pozwu rozwodowego.
  4. Strony pozostawały w separacji co najmniej dwa lata przed wniesieniem pozwu, przy czym strona pozwana wyraziła zgodę na rozwód.
  5. Strony pozostawały w separacji co najmniej pięć lat, zanim wniesiono pozew rozwodowy do Sądu (zgoda pozwanego na rozwód nie jest wymagana).

Ustawa przewiduje, iż pozew o rozwód do angielskiego sądu może zostać wniesiony po upływie roku od zawarcia małżeństwa.

Analizując pierwszą przesłankę, wskazać należy, iż strona powodowa zobowiązana jest wykazać, że strona pozwana dopuściła się cudzołóstwa oraz że dalsze wspólne pożycie jest niemożliwe. Co istotne strona powodowa nie będzie mogła powoływać się na fakt cudzołóstwa jako przyczyny rozwodu w sytuacji, gdy po powzięciu wiadomości o zdradzie małżonka, strony żyły razem ze sobą przez okres przekraczający łącznie sześć miesięcy.

W przypadku powoływania się na nieodpowiednie zachowanie strony pozwanej sąd oceniając opisane w pozwie zachowanie, zobligowany jest zastosować swoisty test. Sprowadza się on do określenia, czy każda rozsądnie myśląca osoba uzna, iż wskazane w pozwie zachowanie męża/ żony nie pozwala racjonalnie oczekiwać, aby strona żądająca rozwodu mogła dalej zamieszkiwać ze współmałżonkiem. Przy ocenie zachowania, sąd uwzględnia wszystkie okoliczności, w tym charakter i osobowość obu stron. Przykładem takiego zachowania jest przemoc domowa, zachowania aspołeczne. Omawiana przesłanka jest niedookreślona i podlega każdorazowej ocenie sądu. Sąd bierze także pod uwagę fakt wspólnego zamieszkiwania przez strony po zaistnieniu incydentu opisanego w pozwie. Wspólne zamieszkiwanie ma wpływ na ocenę, czy postępowanie pozwanego rzeczywiście jest na tyle uciążliwe, że strona powodowa nie widzi dalszej możliwości wspólnego pożycia.

W przypadku porzucenia małżonka strona powodowa musi ten fakt udowodnić. W tym przypadku ważny jest czas, albowiem powództwo można wnieść co najmniej po upływie dwóch lat od opuszczenia małżonka, a w ciągu tego czasu strony nie wróciły do siebie. Sąd bada również, czy strona powodowa nie godziła się na opuszczenie przez małżonka. W sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynikać będzie, że strona powodowa wyraziła zgodę na wyprowadzenie się współmałżonka, wtedy nie może już się powoływać przed sądem na fakt porzucenia. Natomiast, gdyby strona pozwana wyprowadziła się, wskazując na określone zachowanie porzucanego współmałżonka, wtedy rozwód byłby rozpatrywany z punktu dotyczącego niewłaściwego zachowania.

Przedostatnia przesłanka uzasadniająca pozew rozwodowy to pozostawanie stron w separacji przez okres co najmniej dwóch lat, zanim wniesiono pozew. Przy czym w przypadku powoływania się na tę przesłankę strona powodowa musi posiadać zgodę strony pozwanej na rozwód. Zgoda na rozwód może zostać wyrażona przez pozwanego w piśmie sądowym lub też na wcześniejszym etapie, zanim pozew zostanie wniesiony. Jeśli zgoda małżonka na rozwód była złożona pod warunkiem (np. związanym z nieobciążaniem go kosztami postępowania), może on cofnąć swoją zgodę na każdym etapie postępowania przed wydaniem przez Sąd orzeczenia (decree).

Ostatnia podstawa umożliwiająca orzeczenie rozwodu to pięcioletni okres separacji. Jeśli strona powodowa jest w stanie wykazać, że strony przez okres pięciu lat nie prowadziły wspólnie gospodarstwa domowego, nie mieszkały ze sobą — uzyska rozwód nawet bez zgody strony pozwanej.

Należy mieć na uwadze, iż sąd angielski rozwiązując małżeństwo, nie orzeka o winie małżonka. Odmiennie jest w przypadku sprawy prowadzonej przed polskim sądem, kiedy to sąd może orzec o winie małżonka za rozkład pożycia. Orzeczenie o winie rodzi dalsze konsekwencje dla małżonka uznanego za winnego za rozkład pożycia małżeńskiego.